
| Staking bij jutefabriek Ter Horst, een eeuw geleden |
|
|
|
Op 3 december 2006 is het 100 jaar geleden dat de jutestaking in Rijssen uitbrak. Voor het Rijssens Museum was dit historische gebeuren aanleiding om een tijdelijke tentoonstelling in te richten. Vanaf woensdag 29 november kunt u in het museum aan de hand van pamfletten, artikelen en originele brieven van de gemeente Rijssen het verloop van de staking volgen. De tentoonstelling is tot en met zaterdag 3 maart 2007 te zien. De jutestaking van 1906 was een staking die werd uitgeroepen door de vakbonden omdat de jutefabriek niet tegemoet kwam aan hun looneis. Een aantal maanden lang werd het leven in de stad Rijssen beheerst door deze staking. Ongeveer 800 arbeiders gingen staken en zo’n 250 man bleef aan het werk. Hoe langer de staking voortduurde hoe groter het aantal werkwilligen werd. Het leven dat de arbeiders leidden was al niet ruim geweest en het leven van de stakers werd steeds kariger. Van meet af aan waren er ongeregeldheden tussen werkwilligen en stakers. Om de orde te bewaren was een uitzonderlijk groot aantal marechaussees in Rijssen gestationeerd. De 650 nog stakende arbeiders beëindigden op 26 april de staking definitief, zonder dat aan hun eisen was tegemoetgekomen.
De jutefabriek van Ter Horst heeft een grote invloed gehad op de samenleving van Rijssen. Vanaf de oprichting in 1835 groeide de fabriek gestaag. Steeds meer Rijssenaren vonden er emplooi. Begin 1900 waren er ruim 1000 arbeiders. De bevolking van Rijssen bestond toen uit 6003 inwoners, volwassen mannen, vrouwen en kinderen. Een groot aantal van de inwoners werkte toen dus in de fabriek van Ter Horst. De bevolking kon ook gebruik maken van de sociale voorzieningen die door de fabriek waren opgericht. Deze jute-industrie geeft Rijssen een unieke plaats binnen de geschiedenis van Nederland. De fabricage en de sociale voorzieningen vormen dan ook een vast onderdeel van de tentoonstelling van het Rijssens Museum. Deze onderwerpen zijn ondergebracht in het herbouwde bouwhuis. Een van de directeuren die ook ten tijde van de staking bij Ter Horst in dienst was, was de heer Van Heel. Hij bracht een verzameling van kunstvoorwerpen bijeen die hij later via zijn weduwe aan de gemeenschap Rijssen heeft gelegateerd. Een deel daarvan is ook in het Rijssens Museum te zien, en omvat 17de en 18de eeuws aardewerk, zilveren miniaturen, meubelen en horloges. Inmiddels is de jutefabriek er niet meer. Sinds 1977 werd het voortbestaan van de fabriek steeds moeilijker. Later deed de familie Ter Horst de fabriek over aan de Nederlandse Jute Industrie. Op 12 februari 2003 werd dit bedrijf failliet verklaard. Er waren toen nog 51 werknemers in dienst. |

